Narzędzia

Cały warsztat anglisty.
Narzędzie po narzędziu.

Opisuję tu rzeczy, które od lat noszę na zajęcia: czym są, dlaczego działają i jak je ogrywać z przedszkolakami. Konkret z sali, sprawdzony na setkach grup.

Na każde zajęcia

Klasyki, od których się zaczyna

Pięć narzędzi, które ustawiają zajęcia z każdą grupą. Od trzylatków po zerówkę.

Dłoń trzyma kartę obrazkową z czerwonym jabłkiem i napisem APPLE, za nią wachlarz kart na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · dowolny temat

Narzędzie 01

Flashcards

karty obrazkowe do wprowadzania słownictwa

Pierwsze narzędzie, po które sięga każdy anglista w przedszkolu, i jedyne, którego używam dosłownie na każdych zajęciach. Dziecko widzi obrazek, słyszy słowo, a po kilku rundach mówi je samo.

Pamięć maluchów lubi pary: słowo sklejone z obrazem zostaje w głowie o wiele dłużej niż samo słowo, co widać potem w sali. Najwięcej dają szybkie rundy. Błyskam kartą na sekundę, dzieci zgadują, co widziały. Działa też powolne wysuwanie karty zza pleców albo odsłanianie jej kawałek po kawałku, bo zgadywanie buduje napięcie, a emocje niosą pamięć.

Do tego klasyki w rodzaju What’s missing? Zabieram jedną kartę z dywanu, a grupa woła, której brakuje. Jeden dobry zestaw potrafi obsłużyć całe zajęcia, od powitania po pożegnanie.

Wiek 3+ · zero przygotowań · dowolny temat

Kartonowe pudełko z okrągłym otworem w wieku, dziecięca dłoń sięga do środka, wokół plastikowe zwierzątka i owoce

Wiek 3+ · 5 min przygotowań · prawdziwe przedmioty

Narzędzie 02

Magic box

pudełko niespodzianek z prawdziwymi przedmiotami

Zwykłe pudełko z otworem na dłoń, a w środku plastikowe zwierzątka, owoce albo cokolwiek pasuje do tematu tygodnia. Dziecko wkłada rękę, wyciąga przedmiot i nazywa go po angielsku, a reszta grupy czeka z wypiekami na to, co wyjdzie tym razem.

Takie przedmioty metodycy nazywają realiami. U trzylatków dotyk robi większą robotę niż niejeden obrazek. Zanim cokolwiek opuści pudełko, cała grupa skanduje What’s in the box? Pytanie ćwiczy się samo, przy okazji. Starszakom dokładam zgadywanie w ciemno: najpierw opisują, co czują pod palcami, dopiero potem patrzą.

Zawartość wymieniam pod temat: zabawki, jedzenie, ubrania, zima. To samo pudełko chodzi ze mną cały rok. U mnie magic box otwiera zajęcia od dobrych kilku lat i jeszcze się dzieciom nie znudził.

Wiek 3+ · 5 min przygotowań · prawdziwe przedmioty

Pluszowa maskotka lisek o dużych życzliwych oczach trzymana w dłoni, jakby witała dzieci, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · powitania i rutyna

Narzędzie 03

Maskotka

klasowy przyjaciel, który mówi tylko po angielsku

Jedna pluszowa maskotka, która przychodzi na każde zajęcia i zna wyłącznie angielski. Dzieci przywiązują się do niej błyskawicznie, a że nie rozumie polskiego, same przechodzą na jej język, żeby się dogadać.

Do maskotki niejedno dziecko powie więcej niż wprost do mnie, bo gada z kumplem, a nie odpowiada przed całą grupą. Otwiera i zamyka zajęcia: wita się, pyta How are you?, wybiera, kto mówi, na koniec macha na do widzenia. Te same zwroty wracają co tydzień, więc wchodzą dzieciom w ucho bez jednej formalnej powtórki.

Czasem maskotka celowo się myli, a grupa piszczy z radości, że może ją poprawić. Wtedy to dzieci są nauczycielem, a pomyłka po angielsku przestaje być czymś strasznym.

Wiek 3+ · zero przygotowań · powitania i rutyna

Pacynka piesek na dłoni nauczycielki z otwartym pyszczkiem i łapkami w górze, jakby odgrywała scenkę, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · dialogi i scenki

Narzędzie 04

Pacynka

kukiełka na rękę do dialogów i odgrywania

Maskotkę dziecko trzyma, a pacynkę się ożywia: wkładam dłoń, otwieram jej pyszczek i na dywanie nagle mówi ktoś trzeci. Na niej najłatwiej pokazać żywy angielski.

Robię nią całe scenki: pacynka pyta, ja odpowiadam, albo dwie gadają ze sobą, a dzieci słyszą, jak naprawdę brzmi rozmowa po angielsku. Tak najszybciej wchodzą całe zwroty, What’s your name?, I’m hungry, Let’s play, bo dziecko łapie je od razu w akcji.

Potem rozdaję pacynki dzieciom i tu dzieje się najlepsze. Najbardziej wstydliwe maluchy nagle mówią, bo na dywanie gada kukiełka, a one tylko pożyczają jej głosu. Zza pacynki dziecko powie po angielsku rzeczy, na które samo by się nie odważyło.

Wiek 3+ · zero przygotowań · dialogi i scenki

Miękka kostka z obrazkami jabłka, słońca i pieska w locie nad otwartą dłonią dziecka, na granatowym tle

Wiek 3+ · 2 min przygotowań · ruch i losowanie

Narzędzie 05

Kostki obrazkowe

miękka kostka z obrazkami do rzucania

Miękka kostka, na każdej ściance inny obrazek. Dziecko rzuca, patrzy, co wypadło na wierzchu, i nazywa to po angielsku, a że o słowie decyduje rzut, nikt nie czuje, że jest odpytywany.

Najlepsze są kostki z kieszonkami: wsuwam swoje flashcardy i ta sama kostka chodzi pod każdy temat, od zwierząt po jedzenie. Rzucanie w kółku dokłada ruch, na który maluchy czekają, i trzyma kolejkę samo z siebie.

Starszakom dorzucam drugą kostkę i proszę, żeby połączyli dwa obrazki w jedno zdanie, na przykład the dog likes apples. Wtedy to samo narzędzie z nazywania pojedynczych słów przechodzi w budowanie wypowiedzi.

Wiek 3+ · 2 min przygotowań · ruch i losowanie

Ruch i energia

Kiedy grupa musi się rozruszać

Na te momenty, gdy maluchy nie usiedzą. Energia idzie w naukę, nie przeciwko niej.

Kolorowa chusta animacyjna w locie, dzieci trzymają ją za brzegi, piłka podskakuje na środku, na granatowym tle

Wiek 3+ · cała grupa · ruch + słuchanie

Narzędzie 06

Chusta animacyjna

kolorowa chusta dla całej grupy naraz

Wielka kolorowa chusta, za którą łapie cała grupa naraz, i rusza nią w rytm angielskiej piosenki. Komendy działają od ręki, bo dziecko nie musi rozumieć każdego słowa, wystarczy, że widzi, co robią inni, i robi tak samo.

Na up chusta leci w górę, na down w dół, na round and round idziemy w kółko. Kładę na środku piłkę albo pluszaka i grupa podrzuca go, słuchając, co ma za chwilę zrobić.

Mniejszą, lekką chustę wyciągam, gdy trzeba grupę wyciszyć, bo ten sam ruch na wolno działa jak reset. Jednym rekwizytem robię i rozgrzewkę, i uspokojenie na koniec zajęć.

Wiek 3+ · cała grupa · ruch + słuchanie

Bose stopy dziecka w skoku nad gumowymi matami z obrazkami na podłodze, na granatowym tle

Wiek 3+ · całe ciało · skakanie i wyścigi

Narzędzie 07

Maty edukacyjne

maty z obrazkami, po których się skacze

Gumowe maty z obrazkami rozkładam na podłodze i zajęcia przenoszą się z krzeseł na dywan. Mówię słowo, dziecko skacze na właściwą matę, a całe ciało zapamiętuje to lepiej niż sam głos.

Najczęściej sięgam po gotowe zestawy Kiddo od PlayMeAndLearn: maty są antypoślizgowe, podpisane i mieszczą się w walizce, więc noszę je z grupy do grupy. Mam je pod różne tematy, od jedzenia po zawody.

Działa skakanie po kolei, wyścigi do właściwej maty albo ułożenie z nich trasy z komendami. Ruch rozładowuje energię, której u przedszkolaków nigdy nie brakuje, i od razu obraca ją w naukę.

Wiek 3+ · całe ciało · skakanie i wyścigi

Pomarańczowy miękki młotek do gry, obok karta obrazkowa na podłodze, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · szybka powtórka

Narzędzie 08

Młotek

miękki młotek do gry „zbij kartę"

Miękki młotek zmienia spokojne powtarzanie słówek w wyścig. Rozkładam karty na podłodze, mówię słowo, a dziecko jak najszybciej znajduje właściwy obrazek i przybija go młotkiem.

Liczy się refleks, więc maluchy słuchają jak nigdy, żeby tylko zdążyć przed kolegą. Dwie ekipy i po jednym młotku na drużynę robią z tego turniej, w którym kibicuje cała grupa.

Sięgam po niego na szybką powtórkę w rozgrzewce albo na sam koniec, gdy energia musi gdzieś ujść. Sprawdza każde słowo, a dla dzieci to czysta zabawa, nie odpytywanie.

Wiek 3+ · zero przygotowań · szybka powtórka

Kolorowe materiałowe woreczki i miękka piłka, jeden woreczek w locie nad dłonią dziecka, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · ruch + przyimki

Narzędzie 09

Woreczki i piłka

woreczki i piłka do rzucania w kółku

Woreczek albo lekka piłka wędruje po kole, a kto go złapie, ten mówi: swoje imię, kolor woreczka albo słowo z tematu. Rzucanie samo pilnuje kolejki, więc każdy dostaje swój moment, żeby się odezwać.

Woreczki świetnie ćwiczą przyimki: rzuć go on the chair, under the table, next to the box, a dziecko musi zrozumieć, zanim rzuci. Trafienie nie jest najważniejsze, liczy się, że nazwie miejsce, w którym woreczek wylądował.

Piłkę puszczam tam, gdzie chcę szybkiego tempa i pytań w tę i z powrotem. Jeden woreczek potrafi rozkręcić nieśmiałą grupę bardziej niż najlepsza karta.

Wiek 3+ · zero przygotowań · ruch + przyimki

Dziecięce dłonie potrząsają tamburynem, obok szejker i mały bębenek, na granatowym tle

Wiek 3+ · rytm · chanty + sygnały

Narzędzie 10

Instrumenty

bębenek i szejkery do rytmu i chantów

Bębenek, tamburyn i kilka szejkerów zamieniają chant w coś, co dzieci czują całym ciałem. Rytm rozbija zdanie na sylaby, więc trudniejsze słowo nagle daje się powiedzieć w tempie.

Wybijam puls pod powtarzane zwroty, a grupa wchodzi w to sama, bo przy rytmie nikt się nie wstydzi. Cichy instrument jest też moim sygnałem: jeden dźwięk i wiedzą, że sprzątamy albo siadamy w kole.

Maluchy uwielbiają same nadawać tempo, więc oddaję im szejker i to one prowadzą piosenkę. Przy okazji ćwiczą szybko i wolno, głośno i cicho, czyli angielskie fast, slow, loud, quiet.

Wiek 3+ · rytm · chanty + sygnały

Mówienie i odwaga

Żeby każdy się odezwał

Narzędzia, które wyciągają głos z najcichszych i dają każdemu dziecku jego moment.

Dziecko w koralowym swetrze śpiewa do zabawkowego mikrofonu, ciepłe światełka w tle, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · mówienie + pewność siebie

Narzędzie 11

Mikrofon

zabawkowy mikrofon, który dodaje odwagi

Zabawkowy mikrofon robi z mówienia po angielsku małą scenę i nagle dziecko, które bało się odezwać, chce być słyszane. Sam rekwizyt zdejmuje stres, bo uwaga grupy idzie na mikrofon, nie na malucha.

Podaję mikrofon po kole i każdy mówi swoje: my name is..., I like..., jedno słowo albo całe zdanie, ile kto potrafi. Sprawdza się też przy piosenkach i chantach, bo przy mikrofonie nawet ciche dzieci śpiewają pełnym głosem.

Modele z echem dają dodatkową frajdę, bo dziecko słyszy własny angielski i chce powtarzać. Z jednego mikrofonu wyciągam i powitania, i mały występ na koniec tematu.

Wiek 3+ · zero przygotowań · mówienie + pewność siebie

Dłonie dziecka trzymają małą tabliczkę z narysowanym jabłkiem i pisak, na granatowym tle

Wiek 3+ · 2 min przygotowań · każdy odpowiada

Narzędzie 12

Mini-tablice

małe tabliczki, na których odpowiada każdy

Każde dziecko dostaje małą tabliczkę i pisak, więc na pytanie odpowiada cała grupa naraz, a nie jedna podniesiona ręka. Maluch, który jeszcze nie pisze, po prostu rysuje słowo, które usłyszał.

Mówię draw a cat, liczę do trzech, wszyscy podnoszą tabliczki, a ja w sekundę widzę, kto załapał, a komu trzeba pomóc. Nikt się nie chowa za plecami kolegi i nikt nie siedzi bezczynnie.

Błąd nie boli, bo ściera się rękawem i próbuje od nowa, więc dzieci ryzykują śmielej. Ta sama tabliczka służy do rysowania, dopasowywania i pierwszych liter u starszaków.

Wiek 3+ · 2 min przygotowań · każdy odpowiada

Odkrywanie i uwaga

Gdy trzeba złapać ich wzrok

Rekwizyty, które zamieniają patrzenie w przygodę i ściągają całą uwagę na jeden punkt.

Dziecko patrzy przez kolorową zabawkową lornetkę, obok książki i karty, ciepłe światełka, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · uwaga + szukanie

Narzędzie 13

Lornetka i latarka

lornetka i latarka do zabawy w szukanie

Dziecko patrzy przez lornetkę po sali i szuka tego, co mówię: Can you see something red? Can you see a dog? Samo zaglądanie przez szkła robi z rozglądania misję, a przy okazji ćwiczy się I can see...

Latarką wodzę po ścianie z kartami i to, co złapie światło, grupa nazywa po angielsku. Przygaszone światło i jeden snop skupiają uwagę lepiej niż jakiekolwiek „cisza, proszę".

Zamiast latarki działa też słoik z diodą albo nocna lampka, jeśli akurat mam pod ręką. Oba rekwizyty zmieniają zwykłe powtarzanie słówek w małe poszukiwanie.

Wiek 3+ · zero przygotowań · uwaga + szukanie

Dłoń trzyma okrągłą lupę nad małym obrazkiem na drewnianym stole, obraz powiększony przez szkło, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · obserwacja

Narzędzie 14

Lupa

lupa do zabawy w detektywa

Wielka lupa zamienia dziecko w detektywa, który tropi ukryte obrazki po sali albo na jednej dużej ilustracji. Pod szkłem wszystko robi się ciekawsze, więc maluch ogląda dłużej i mówi więcej.

Chowam małe karteczki ze słówkami i puszczam grupę na poszukiwanie: find the apple, find the cat, a kto znajdzie, nazywa znalezisko. Działa też z obrazkiem typu „co tu się dzieje", w którym lupą wyławiamy detale.

Lupa świetnie wpina się w tematy o przyrodzie, owadach czy pogodzie, gdzie liczy się uważne patrzenie. Jedno tanie szkło daje dzieciom poczucie, że robią coś poważnego.

Wiek 3+ · zero przygotowań · obserwacja

Dłoń dziecka sięga po unoszące się bańki mydlane w ciepłym świetle, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · uwaga + czasowniki

Narzędzie 15

Bańki mydlane

bańki do łapania uwagi i wyciszania

Bańki mydlane to mój przycisk reset: wystarczy kilka i rozkojarzona grupa znów patrzy w jedno miejsce. Same słowa bubble i pop wchodzą błyskawicznie, bo dzieci powtarzają je z piskiem przy każdej bańce.

Łapanie baniek na komendę ćwiczy czasowniki: pop it, catch it, blow, stop, a maluchy robią to całym ciałem. Liczenie złapanych baniek przemyca przy okazji liczby po angielsku.

Na koniec dmuchanie baniek powoli wycisza grupę, bo trzeba wziąć głęboki oddech. Jeden mały rekwizyt rozkręca i uspokaja, zależnie od tego, jak go użyję.

Wiek 3+ · zero przygotowań · uwaga + czasowniki

Zabawa i rytuały

Drobiazgi, które robią klimat

Rekwizyty do udawania, nagradzania i ogarniania czasu, czyli to, co spina zajęcia w całość.

Dłoń sięga po kolorowe plastikowe figurki zwierząt i owoców na drewnianym stole, na granatowym tle

Wiek 3+ · zabawa w role · prawdziwe przedmioty

Narzędzie 16

Plastikowe rekwizyty

plastikowe figurki do zabawy w role

Pudełko plastikowych figurek, zwierząt, jedzenia, autek, to mój sklepik, farma i kuchnia w jednym. Tu, inaczej niż w magic boxie, nic się nie ukrywa: figurki leżą na wierzchu i dziecko od razu coś nimi odgrywa.

Bawimy się w sklep (I want an apple, please), w karmienie zwierząt albo w chowanie i szukanie po kolorach. Prawdziwy przedmiot w dłoni sprawia, że słowo przestaje być abstrakcją z obrazka.

Te same figurki służą do sortowania, liczenia i ustawiania scenek, więc jedno pudełko obsługuje pół roku tematów. Dokupuję je w sklepie z zabawkami, nie w sklepie dla nauczycieli, i wychodzi taniej.

Wiek 3+ · zabawa w role · prawdziwe przedmioty

Dłoń dziecka odbija stempel z gwiazdką na kartce, obok kolorowe stempelki i arkusz naklejek, na granatowym tle

Wiek 3+ · zero przygotowań · nagroda + rytuał

Narzędzie 17

Stempelki i naklejki

stempelki i naklejki jako mała nagroda

Stempelek na dłoni albo naklejka na bluzie to drobny rytuał, na którym dzieciom naprawdę zależy. Daję je za samą próbę, żeby nagradzać odwagę mówienia, nie tylko trafną odpowiedź.

Najlepiej działają, gdy mają związek z angielskim: stempluję obrazek słowa z dzisiejszej lekcji albo zbieramy naklejki na wspólnej karcie grupy. Dzieci powtarzają słowo przy każdym stemplu, więc sama nagroda jest powtórką.

Trzymam je na drobne momenty: koniec zadania, ładne thank you, pomoc koledze. To dodatek do zabawy, nie jej sedno, więc używam ich z umiarem, żeby nie spowszedniały.

Wiek 3+ · zero przygotowań · nagroda + rytuał

Dziecko zapatrzone w kolorową klepsydrę na stole, ciepłe światło lampy, na granatowym tle

Wiek 3+ · przejścia · oswajanie czasu

Narzędzie 18

Klepsydra

klepsydra, która oswaja czas i przejścia

Klepsydra pokazuje czas tak, że rozumie go nawet trzylatek: piasek leci, więc widać, ile jeszcze zostało. Odwracam ją przy sprzątaniu, zmianie zabawy albo czekaniu na swoją kolej, i nagle przejścia przestają być awanturą.

Gra „zdążysz, zanim sypnie piasek?" zamienia powtórkę w wyścig z czasem, a nie ze mną. Dzieci ścigają się z klepsydrą, nazywając jak najwięcej kart, zanim przeleci ostatnie ziarnko.

Mała klepsydra wycisza równie dobrze, jak napędza, bo patrzenie na spadający piasek samo spowalnia oddech. Trzymam kilka na różne długości, od jednej minuty po pięć.

Wiek 3+ · przejścia · oswajanie czasu

Zasoby

To, czego nie schowasz do szafy

Nie rekwizyty, a jednak codzienne narzędzia: dźwięk i ekran, które niosą resztę zajęć.

Mały głośnik na drewnianej półce, w tle rozmyte uniesione dłonie tańczących dzieci, na granatowym tle

Wiek 3+ · codziennie · pamięć + rytm

Narzędzie 19

Piosenki i chanty

piosenki i chanty, czyli rytm w tle wszystkiego

Piosenka robi to, czego sama powtórka nie potrafi: skleja słowa z melodią tak, że wracają same po tygodniu. Dzieci śpiewają hello, liczby czy kolory, zanim w ogóle zauważą, że się uczą.

Te same piosenki na powitanie, sprzątanie i pożegnanie budują rytm zajęć, po którym maluch wie, co będzie dalej. Chant z klaskaniem dokłada ruch i wybija akcent, więc trudniejsze zwroty wchodzą w tempie.

Najwięcej gram z repertuaru Super Simple Songs i prostych własnych rymowanek, które łatwo zapamiętać. Wystarczy głos albo mały głośnik, żeby cała sala ruszyła naraz.

Wiek 3+ · codziennie · pamięć + rytm

Uśmiechnięte dziecko dotyka tabletu z kolorowymi kształtami gry, ciepłe światełka, na granatowym tle

Wiek 4+ · krótkie wejścia · cała grupa

Narzędzie 20

Gry multimedialne

gry na ekranie do wspólnej zabawy

Krótka gra na tablicy albo tablecie skupia całą grupę na jednym ekranie i daje powtórce świeży kostium. Animacja i dźwięk nagradzają każdą dobrą odpowiedź, więc dzieci proszą o jeszcze jedną rundę.

Używam gotowych gier ze stron typu ESL Games Plus, cyfrowych flashcardów i krótkich teledysków do piosenek, zawsze wpiętych w temat dnia. Dobrze działa wersja na dwie drużyny, gdzie grupa woła odpowiedź, a ja tylko klikam.

Trzymam je na krótkie wejścia, na rozgrzewkę albo nagrodę, żeby ekran wspierał zajęcia, a nie je zastępował. Kilka minut w sam raz robi robotę, a potem wracamy do rekwizytów i ruchu.